GS1 logistička etiketa u lancu snabdevanja

   Branislava Mitić, dipl. ek.
     vođa tima za GS1 identifikaciju

Svaka kompanija duž distributivnog lanca ima različite potrebe za informacijama. Iz tog razloga, u određenim slučajevima je važno naznačiti bitne informacije na samim transportnim jedinicama. Različita polja naznačene informacije treba da budu organizovana na standardan način da bi se olakšala njihova interpretacija i obrada od strane trgovinskih partnera. Iz tog razloga, GS1 organizacija je, u saradnji sa predstavnicima proizvođača, maloprodavaca i prevoznika, razvila standard za GS1 logističku etiketu koja treba da obezbedi jasnu i sažetu informaciju o jedinici isporuke na koju je stavljena.

Elementi i izgled etikete

Logističke jedinice su jedinice bilo kojeg sastava sačinjene za transport i/ili skladištenje (kutije, sanduci, palete i dr.). Upotrebom GS1 logističke etikete korisnicima je omogućena jedinstvena identifikacija ovih jedinica, pojedinačno praćenje i upravljanje njihovim kretanjem u bilo kojem delu lanca snabdevanja. Jedini uslov je da svaka logistička jedinica bude označena jedinstvenim serijskim brojem – serijskim kodom kontejnera za otpremu (SSCC – Serial Shipping Container Code).

SSCC je projektovan u skladu sa standardom ISO/IEC 15459 koji specificira koncept jedinstvenog nesignifikantnog broja za jedinstvenu identifikaciju logističkih jedinica kao reference za pristup podacima kao što su adresa, broj narudžbenice, sadržaj jedinice, težina, pošiljalac i dr. Skeniranjem bar-kodiranog SSCC-a omogućuje se upoređivanje podataka pri fizičkom kretanju/prijemu jedinice sa podacima iz elektronskih poslovnih poruka tj. ranije poslatih podataka o predmetnim jedinicama (pre svega putem otpremnice). SSCC je jedini obavezni podatak na logističkoj etiketi. Sačinjavaju ga dopunski broj, GS1 kompanijski prefiks, serijski broj i kontrolna cifra. Svakoj pojedinačnoj logističkoj jedinici mora da se dodeli sopstveni SSCC koji ostaje na jedinici dok se ona ne rasformira.

Na logističkoj etiketi mogu biti prikazane i dodatne informacije poznate kao atributivni podaci (npr. broj partije ili lota, datumi, trgovinske i logističke mere (težina, zapremina, dužina i sl.), broj trgovinskih jedinica sadržanih u logističkoj jedinici,  broj narudžbenice kupca, lokacijski brojevi kao npr. „otpremiti na – isporučiti na“ globalni lokacijski broj primaoca logističke jedinice). Ovi podaci kao i SSCC se na etiketi prikazuju uz pomoć Aplikacionih identifikatora (AI). Aplikacioni identifikator je standardni prefiks (u čoveku čitljivoj interpretaciji ispod koda izdvojen zagradom) koji identifikuje značenje i  format polja podatka koji sledi iza njega (tako je npr. AI za SSCC 00 a format polja podatka n2 + n18). Podaci koji slede AI mogu obuhvatati alfabetske ili numeričke znakove a polja podataka mogu biti fiksne ili promenljive dužine (što je određeno standardom). Bar-kodiranje podataka vrši se uz pomoć simbologije GS1-128.

U okviru GS1 standarda projektovan je veliki broj aplikacionih identifikatora. Za njihov prikaz pri izradi logističkih etiketa od velike pomoći je, svakako, tabela AI sa specificiranim elementima standardnih oznaka, naziva i formata podataka.

 Struktura i izgled logističke etikete zasnivaju se na osnovnim zahtevima za njenu efikasnu primenu u otvorenom tržišnom okruženju koji uključuju:

• nedvosmislenu identifikaciju logističkih jedinica,

• efikasnu prezentaciju teksta i mašinski čitljivih podataka (bar kodova),

• zadovoljavanje potreba za informacijama partnera u lancu snabdevanja,

• obezbeđenje sistematične i postojane interpretacije etiketa.

Informacije na etiketi mogu biti date u dva osnovna oblika: informacije koje su namenjene za ljudsko čitanje (tekst ili slike) i informacije date u mašinski čitljivom obliku (bar kodovi) koje su projektovane za automatsko obuhvatanje podataka što predstavlja pouzdan i efikasan metod unosa podataka.

GS1 logistička etiketa se sastoji iz tri sekcije:

-       Središnja sekcija sadrži informacije u formi teksta i čoveku čitljivu interpretaciju bar kodova. Ova interpretacija služi da bi se olakšao unos podataka preko tastature. Ispred samih podataka su tzv. nazivi podataka koji predstavljaju standardne skraćene opise polja podataka. Štampaju se na engleskom jeziku mada, ukoliko je to neophodno, mogu biti dati i na jeziku proizvođača logističke jedinice (tako je npr., kao što možemo videti iz tabele, naziv za broj partije ili lota BATCH/LOT);

-       Najniža sekcija uključuje bar kodove i njihove čoveku čitljive interpretacije koji sadrže sve podatke iz središnjeg dela i automatski se očitavaju.

Prednosti primene

Kako identifikacija i praćenje kretanja robe čine jednu od osnova upravljanja lancem snabdevanja, narasla je upotreba logističkih etiketa za potrebe praćenja paleta i drugih logističkih jedinica. Primenom GS1 logističke etikete, između ostalog, postižu se sledeće koristi:

• Globalna identifikacija logističkih jedinica;

• Jedinstvena identifikacija svake pojedinačne logističke jedinice;

• Smanjenje kompleksnosti poslovnih procedura korišćenjem iste reference (SSCC);

• Standardizovan prikaz dodatnih informacija;

• Automatsko obuhvatanje podataka i provera pošiljke;

• Ubrzanje procesa prijema;

• Unapređenje kontrolnih procedura u procesima skladištenja i distribucije;

• Jednu etiketu mogu da koriste i dobavljači i distributeri i kupci duž lanca snabdevanja

• Povećanje pouzdanosti informacija otklanjanjem višestrukih unosa podataka vezanih za istu informaciju

• Smanjenje troškova i ubrzanje rada i poslovnih procesa i dr.

 Primena etiketa sa SSCC-om i drugim podacima (npr. broj partije/lota, lokacijski broj) potpomažu i unapređenje procesa sledljivosti kroz lanac snabdevanja koji, sve više, postaje predmet zakonskih regulativa u svetu radi rešavanja problema bezbednosti potrošača. Dati podaci obezbeđuju proces praćenja i ulaženja u trag (sledljivost u oba smera) pojedinačnim logističkim jedinicama ili lotovima za koje se utvrdi da su nebezbedni što omogućuje njihovo efikasno povlačenje iz bilo koje tačke u distributivnom lancu.

 Ponovimo još jednom da je osnovna potreba pri komunikaciji svih učesnika u lancu korišćenje istog jezika tj. jedinstvenih standarda čijom upotrebom se značajno unapređuju brzina i efikasnost, pojednostavljuje proces rada, otklanjaju nepotrebne radne operacije, smanjuju troškovi. Jedan od elemenata toga jezika je i standardizovana etiketa koja svoju primenu uveliko nalazi u globalnim lancima snabdevanja.